Odczyny popromienne – jak złagodzić skutki radioterapii dzięki komorze normobarycznej?

Choroby nowotworowe zajmują drugie miejsce wśród przyczyn przedwczesnych zgonów na świecie. Choć medycyna pozwala na coraz szybsze wykrywanie nowotworów oraz skuteczniej rozwija metody walki z chorobami onkologicznymi, to nadal leczenie niesie za sobą wiele dotkliwych skutków ubocznych. W trakcie radioterapii z powodu choroby nowotworowej, oprócz zniszczenia guza dochodzi często do uszkodzenia otaczających go zdrowych tkanek. Nazywamy to odczynem popromiennym, mogącym występować nawet kilka lat po zakończeniu leczenia.

Czym jest odczyn popromienny?

Odczyn popromienny, będący częstym skutkiem ubocznym radioterapii, to upośledzenie regeneracji tkanek spowodowane promieniowaniem jonizującym. Jego intensywność zależy od całkowitej dawki promieniowania, wielkości frakcji oraz powierzchni skóry, która jest wystawiona na działanie naświetlania. Odczyny popromienne można podzielić na stopnie, w zależności od nasilenia objawów. Powszechnie stosowana skala, przyjęta przez National Cancer Institute, wyróżnia:

  • I° – na skórze pojawia się rumień, a naskórek sucho się łuszczy;
  • II° – na skórze utrzymuje się rumień, wilgotne złuszczanie się naskórka, pojawia się obrzęk, pęcherze oraz doskwierający ból;
  • III° – dodatkowo do objawów występujących w II° dochodzą owrzodzenia, zmiany ropne, miejscowa martwica powierzchowna skóry oraz krwawienia spowodowane urazem;
  • IV° – dodatkowo do objawów występujących w III° następuje martwica całej grubości skóry oraz samoistne krwawienia.

Podczas okresu, w którym pacjent poddaje się zabiegom radioterapii oraz minimum przez 4 tygodnie od ich zakończenia, należy unikać podrażnienia skóry. Lekarze zalecają stosowanie terapii, które wspomagają szybszą rekonwalescencję. Jednym ze skutecznych sposobów są zabiegi w komorze normobarycznej, które znacząco przyśpieszają proces gojenia się uszkodzonych tkanek.

Komora normobaryczna, a redukcja skutków radioterapii

Terapia tlenowa jest powszechnie uznaną metodą łagodzenia objawów odczynów popromiennych, a w 2004 roku otrzymała oficjalną rekomendację European Committee for Hyperbaric Medicine. Pacjenci odbywają terapię w pomieszczeniu ciśnieniowym, w którym panuje 1500 hPa oraz odpowiednio skomponowana mieszanka tlenowa. Takie warunki pozwalają dostarczyć do komórek jak najwięcej tlenu, co pozytywnie wpływa na ich regenerację po przebytych chorobach i operacjach, wydłuża żywotność oraz przyśpiesza rozwój nowych naczyń krwionośnych. 

Tlenoterapia w komorze normobarycznej jest bardzo pomocna w łagodzeniu skutków radioterapii i odczynów popromiennych. Specjalistyczne zabiegi w komorze ciśnieniowej pozytywnie wpływają na:

  • zmniejszenie stanów zapalnych,
  • zwiększenie dotlenienia tkanek i poprawę krążenia,
  • wzmocnienie układu odpornościowego,
  • przyśpieszenie regeneracji tkanek,
  • zmniejszenie widoczności blizn.

Badania potwierdzają, że terapia tlenowa dodatkowo pomaga złagodzić m.in. stany zapalne pęcherza moczowego, jelita grubego, owrzodzenia, a także uszkodzenia skóry i śluzówki jamy ustnej. 


Bibliografia: 
  • Fereira, D., Ferreira, C., Catarino, R., Correia, T., Cardoso, A., Reis, F., Cerqueira, M., Prisco, R., Camacho, O. Hyperbaric oxygen for radiation-induced cystitis: A long-term follow-up. (2020) Actas Urologicas Espanolas, 44 (8), pp. 561-567. 
  • Spruijt, N.E., van den Berg, R. The effect of hyperbaric oxygen treatment on late radiation tissue injury after breast cancer: A case-series of 67 patients. (2020) Diving and hyperbaric medicine, 50 (3).
  • Andren, J., Bennett, M.H. An observational trial to establish the effect of hyperbaric oxygen treatment on pelvic late radiation tissue injury due to radiotherapy. (2020) Diving and hyperbaric medicine, 50 (3), pp. 250-255. 
  • Generaal, J.D., Lansdorp, C.A., Boonstra, O., van Leeuwen, B.L., Vanhauten, H.A.M., Stevenson, M.G., Been, L.B. Hyperbaric oxygen therapy for radiation-induced tissue injury following sarcoma treatment: A retrospective analysis of a Dutch cohort (2020) PLoS ONE, 15 (6).
  • Yuan, J.-H., Song, L.-M., Liu, Y., Li, M.-W., Lin, Q., Wang, R., Zhang, C.-S., Dong, J. The effects of hyperbaric oxygen therapy on pelvic radiation induced gastrointestinal complications (Rectal bleeding, Diarrhea, and pain): A meta-analysis (2020) Frontiers in Oncology, 10, art. no. 390
  • Villeirs, L., Tailly, T., Ost, P., Waterloos, M., Decaestecker, K., Fonteyne, V., Van Praet, C., Lumen, N. Hyperbaric oxygen therapy for radiation cystitis after pelvic radiotherapy: Systematic review of the recent literature. (2020) International Journal of Urology, 27 (2), pp. 98-107. 
  • Fernández, E., Morillo, V., Salvador, M., Santafé, A., Beato, I., Rodríguez, M., Ferrer, C. Hyperbaric oxygen and radiation therapy: a review (2020) Clinical and Translational Oncology.
  • Sherlock, S., Way, M., Tabah, A. Hyperbaric oxygen treatment for the management of radiation-induced xerostomia (2018) Journal of Medical Imaging and Radiation Oncology, 62 (6), pp. 841-846.
  • Ravi, P., Vaishnavi, D., Gnanam, A., Krishnakumar Raja, V.B. The role of hyperbaric oxygen therapy in the prevention and management of radiation-induced complications of the head and neck – a systematic review of literature (2017) Journal of Stomatology, Oral and Maxillofacial Surgery, 118 (6), pp. 359-362.